Pleśń szara truskawki
Botrytis cinerea
W skrócie
Pleśń szara (Botrytis cinerea) — najgroźniejsza choroba owoców truskawki. Szare, puszyste plamy na dojrzewających owocach w okresie zbiorów. W mokre lata może zniszczyć 50-80% plonu. Zwalczanie: fungicydy w kwitnieniu + prewencja (mulcz słomiany, nawadnianie kropelkowe, rzadsze sadzenie). Znaczny problem też w szklarniach (pomidor, sałata).
Uprawy narażone
Opis i biologia
Botrytis cinerea — grzyb workowy, polifaga (atakuje 200+ gatunków roślin). Zimuje w resztkach roślinnych jako sklerocja. Infekcje od okresu kwitnienia — konidia wnikają przez pylniki. Rozwijają się w kwiatach, często bezobjawowo, dopiero gdy owoc zaczyna dojrzewać, grzyb 'wybucha' i owoc w ciągu 1-2 dni pokryty jest szarym puszystym nalotem. Rozpraszanie: wiatr, krople deszczu, narzędzia, owoce w opakowaniach.
Cykl życia
Zimowanie: sklerocja w resztkach roślin. Wiosenne infekcje: kwitnienie (V dla truskawki). Latentne infekcje: bezobjawowe aż do dojrzewania. Sporulacja: na dojrzewających/dojrzałych owocach. Cykl wtórny: 5-7 dni w optymalnych warunkach.
Objawy i rozpoznawanie
- •Szare, puszyste plamy (grzybnia + konidia) na dojrzewających owocach
- •Owoce brązowieją, stają się mięsiste, pokrywają się nalotem szarym
- •Zainfekowane owoce często przylepione do zdrowych — szybkie rozprzestrzenianie w kubku
- •Na kwiatach: brązowe plamki, opadanie
- •W przechowalni: owoc z infekcją latentną rozwija się w ciągu 1-2 dni
Kiedy spodziewać się ataku
Sprzyjają: wilgoć >90% RH przez 8-12h, T 15-25°C, kontakt owoców z glebą, gęste krzaki. Ograniczają: sucha pogoda, wietrzenie plantacji, mulcz słomiany.
Progi szkodliwości
| Faza / moment | Próg | Źródło |
|---|---|---|
| Kwitnienie truskawki | Prognoza deszczowa w okresie kwitnienia = zabieg profilaktyczny | InHort |
| Początek dojrzewania | 1-2% uszkodzonych owoców = pilny zabieg | IOR-PIB |
Zwalczanie chemiczne (rejestr PIORiN 2026)
Lista preparatów aktualna na dzień publikacji. Przed zastosowaniem ZAWSZE sprawdź aktualny rejestr na piorin.gov.pl. Dozwolenia na poszczególne uprawy i okresy karencji mogą się zmieniać.
| Preparat | S. czynna | Dawka | Karencja |
|---|---|---|---|
| Switch 62,5 WG | cyprodinil + fludioksonil | 1 kg/ha | 7 dni |
| Teldor 500 SC | fenheksamid | 1,5 l/ha | 1 dzień |
| Signum | boscalid + piraklostrobina | 1,5 kg/ha | 3 dni |
| Luna Privilege | fluopiram | 0,4 l/ha | 3 dni |
| Serenade Max (bio) | Bacillus subtilis QST 713 | 8 kg/ha | brak |
Switch 62,5 WG: Klasyk na pleśń szarą. Dwie substancje czynne = ograniczenie rezystancji.
Teldor 500 SC: Krótka karencja — dobry wybór tuż przed zbiorami. Specyficzny na Botrytis.
Signum: SDHI + strobiluryna. Bardzo skuteczny.
Luna Privilege: SDHI nowoczesny. Wysoka skuteczność.
Serenade Max (bio): Dopuszczony w bio. Uzupełnienie głównego programu.
Metody biologiczne i ekologiczne
Metody mechaniczne i agrotechniczne
- ✓Mulcz słomiany gruby (5-8 cm) — oddziela owoce od gleby, zmniejsza wilgoć
- ✓Nawadnianie kropelkowe (nie zwilżać liści)
- ✓Szerokie rozstawy (30-40 cm w rzędzie) — wentylacja
- ✓Zbiory regularne (co 2-3 dni) — zdejmowanie dojrzałych przed infekcją
- ✓Usuwanie i NATYCHMIASTOWA utylizacja zainfekowanych owoców (nie do kompostu!)
- ✓Po zbiorach: ścięcie liści, wygrzebanie słomy, ściółkowanie nowe
- ✓Odmiany tolerancyjne (Polka, Honeoye, Elsanta)
Kiedy wykonać zabieg
Profilaktyka: kwitnienie (IV-V) — 2-3 zabiegi co 7-10 dni. Dojrzewanie: zabieg krótkiej karencji (Teldor — 1 dzień) tuż przed zbiorami jeśli presja. W szklarniach: program rotacyjny co 7-10 dni.
Odmiany odporne / tolerancyjne
- →Polka (polska hodowla) — odporna na pleśń szarą
- →Honeoye — dobra tolerancja
- →Malwina, Rumba — średnia
- →Elsanta — klasyka, średnia tolerancja, ale szeroko uprawiana
- →Senga Sengana — wrażliwa, ale kocham ją za smak
Potencjalne szkody ekonomiczne
Bez ochrony: 30-80% strata owoców w mokre lata. Z programem: 5-15%. Koszt ochrony: 300-600 zł/ha/sezon. Zawsze opłacalny — truskawki to wysokomarżowa uprawa.
Najczęściej zadawane pytania
1Pleśń szara czy antraknoza?
Pleśń szara: owoc mięknie, pokrywa się szarym puszystym nalotem. Antraknoza: ciemne, wpadnięte plamy na owocu, bez nalotu. Obie zwalczane podobnie, ale antraknoza trudniejsza.
2Można zjeść owoce z pleśnią?
Nie! Niektóre szczepy Botrytis produkują mykotoksyny. Zawsze odrzucaj zainfekowane owoce + odległe 2 cm od zainfekowanych (utajnona grzybnia). Na handel — zero tolerancji.
3Czy słomiany mulcz ma sens?
Absolutnie kluczowy. Oddziela owoce od wilgotnej gleby, zmniejsza rozpraszanie zarodników (krople deszczu), redukuje wilgotność wokół owoców. Gruba warstwa (5-8 cm) = redukcja pleśni o 40-60%.
4Programy w ogrodzie przydomowym?
W ogrodzie: mulcz słomiany + zbiór co 2-3 dni + kwiat rzadko zabezpieczany (można dodać Serenade w bio). Dla wytrawnego ogrodnika 1-2 zabiegi Switch/Teldor w kwitnieniu = praktycznie pełna ochrona.