Przędziorek chmielowiec
Tetranychus urticae
W skrócie
Przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae) to pajęczak ssący soki roślin. Żeruje na liściach, tworząc drobne jasne punkciki, które w masie dają 'brązowienie' liści. W gorące, suche lata eksploduje — szczególnie w szklarniach/tunelach. Trudny w zwalczaniu z powodu rezystancji na większość akarycydów. Najlepsze: biologiczne (drapieżne roztocza Phytoseiulus), siarka, zachowanie wilgoci.
Uprawy narażone
Opis i biologia
Tetranychus urticae — roztocze 0,5 mm, zielonkawe z ciemnymi plamami (letnie) lub pomarańczowo-czerwone (zimowe). Rozmnaża się bardzo szybko — samica 100-200 jaj w cyklu 2-tygodniowym. W gorące lato 10-12 pokoleń w sezonie. Przejadanie soków prowadzi do uszkodzenia chloroplastów — stąd jasne punkciki. Przy silnym zasiedleniu tkanka całkowicie zasycha. Często widoczne cienkie pajęczyny na liściach (stąd nazwa).
Cykl życia
Zimowanie: samice w spękaniach kory, ściółce, w szklarniach ciągłe. Wiosenne wyjście: IV-V, T >10°C. Ekspansja: VI-VIII w upalne dni. Pokoleń: 7-12/rok.
Objawy i rozpoznawanie
- •Drobne jasne punkciki (nakłucia) na liściach — gołym okiem dobrze widoczne
- •W masie: żółto-brązowe plamy na liściach, potem całe brązowe liście
- •Cienkie pajęczyny na spodnich stronach liści (przy silnym zasiedleniu)
- •Żółknięcie i opadanie liści przedwcześnie
- •Owoce mniej wyrośnięte, słabszej jakości
Kiedy spodziewać się ataku
Sprzyjają: T 25-30°C + sucha pogoda (<60% RH). W szklarniach i tunelach — raj. Ograniczają: deszcze (spłukują roztocza), wysoka wilgotność, T <15°C lub >35°C.
Progi szkodliwości
| Faza / moment | Próg | Źródło |
|---|---|---|
| Uprawa szklarniowa | 5 przędziorków na liść (lupa) = zabieg | InHort |
| Uprawa polowa/sady | 10-20 przędziorków na liść w sadzie = ocena ekonomiczna zabiegu | IOR-PIB |
Zwalczanie chemiczne (rejestr PIORiN 2026)
Lista preparatów aktualna na dzień publikacji. Przed zastosowaniem ZAWSZE sprawdź aktualny rejestr na piorin.gov.pl. Dozwolenia na poszczególne uprawy i okresy karencji mogą się zmieniać.
| Preparat | S. czynna | Dawka | Karencja |
|---|---|---|---|
| Nissorun Strong 250 SC | heksytiazoks | 0,3-0,5 l/ha | 14 dni |
| Envidor 240 SC | spiromesifen | 0,4 l/ha | 14 dni |
| Mavrik 240 EW | tau-fluwalinat | 0,2 l/ha | 14 dni |
| Kumulus S (siarka) | siarka | 5-7 kg/ha | brak |
| Floramite 240 SC | bifenazat | 0,4 l/ha | 7 dni |
Nissorun Strong 250 SC: Specyficzny akarycyd na jaja i młode larwy. Słaby na dorosłe.
Envidor 240 SC: Nowoczesny akarycyd, dobra skuteczność. IRAC 23.
Mavrik 240 EW: Pyretroid. Słabsza skuteczność, ale przystępna cena.
Kumulus S (siarka): Bio. Dopuszczona w ekologicznym. Okresowa, co 7-10 dni w okresie presji. Uwaga na fitotoksyczność T >25°C.
Floramite 240 SC: Specyficzny akarycyd, szybki efekt knock-down. IRAC 20D.
Metody biologiczne i ekologiczne
Metody mechaniczne i agrotechniczne
- ✓Regularne podlewanie i zraszanie (szczególnie spodnie liście)
- ✓Odpowiednia wentylacja w szklarni — nie za sucho, nie za gorąco
- ✓Usuwanie zainfekowanych dolnych liści
- ✓Izolacja nowych nasadzeń od porażonych
- ✓Głęboka orka jesienią (ogranicza zimujące samice)
Kiedy wykonać zabieg
Monitoring: od czerwca, 2× tygodniowo w szklarni. Zabiegi: rozpoczynać przy progu. Siarka: co 7-10 dni w okresie presji. Phytoseiulus: wypuszczanie przy progu 1-2 przędziorków/liść.
Odmiany odporne / tolerancyjne
- →Brak odporności — Tetranychus atakuje praktycznie wszystko
Potencjalne szkody ekonomiczne
W szklarni: 15-40% straty plonu w niekontrolowanej plantacji. W sadzie: 5-15% redukcja jakości owoców. W otwartym polu: rzadziej problem. Koszt Phytoseiulus: 300-500 zł/ha. Koszt akarycydów: 150-300 zł/ha.
Najczęściej zadawane pytania
1Biologiczne czy chemiczne zwalczanie?
W szklarniach: Phytoseiulus persimilis. Skuteczniejszy i trwalszy niż chemia (rezystancja!). W otwartym polu / sadzie: miks chemii z siarką, bo Phytoseiulus trudniej utrzymać w terenie.
2Dlaczego chemia często nie działa?
Tetranychus rozwija rezystancję bardzo szybko — krótki cykl życia (14 dni) + masowe populacje = ewolucja odporności w kilku sezonach. Najskuteczniejsza strategia: rotacja grup IRAC co sezon, a najlepiej biologiczne zwalczanie bez chemii.
3Pajęczyny na liściach — coś z nim jest?
Tak, to silne zasiedlenie przędziorkami. Pajęczyny są budowane dla schronienia populacji. Na tym etapie szkoda już spora — rozpoczynaj agresywne zabiegi natychmiast.
4Czy pomidor w szklarni na pewno zainfekuje się?
W gorące suche lato — praktycznie zawsze. Prewencja: od maja co tydzień kontrola spodnich liści lupą. Pierwsze znalezienie = wypuszczenie Phytoseiulus lub zabieg siarką.