W tym artykule skupiam się na drugiej dawce, bo to ona najczęściej decyduje o liczbie kłosów i ich wypełnieniu. Ale żeby dobrze ustawić drugą dawkę azotu w pszenicy, trzeba wiedzieć, co zrobiło się wcześniej i co ma po niej nastąpić.
Pierwsza dawka azotu w pszenicy - punkt startowy całego programu
Pierwsza dawka azotu w pszenicy powinna trafić do rośliny na starcie wegetacji wiosennej, jeszcze zanim ruszy intensywny wzrost. Zazwyczaj to przedział od końca lutego do połowy marca, w zależności od przebiegu zimy i temperatury gleby.
Jej zadanie jest jedno: uruchomić rośliny po zimie, pobudzić krzewienie i zapewnić materię do budowy kolejnych rozkrzewień. To dawka budująca.
Standardowa pierwsza dawka mieści się w zakresie 40-60 kg N/ha, ale przy słabszych stanowiskach i niskim wyniku z badań gleby można ją zwiększyć do 80 kg N/ha. Na polach po rzepaku lub po długim odpoczynku bez nawożenia mineralnego trzeba podejść do sprawy indywidualnie.
Forma nawozu ma znaczenie. Przy niskich temperaturach, gdy gleba jest chłodna i nie ma warunków do nitryfikacji, saletra amonowa jest bezpieczniejsza niż mocznik. Mocznik wymaga cieplejszej gleby i odpowiedniej wilgoci do hydrolizy. Jeśli trafisz z mocznikiem na sucho i zimno, część azotu ucieknie zanim rośliny zdążą go pobrać.
Kiedy druga dawka azotu na pszenicę - jak trafić w okno
Kiedy druga dawka azotu na pszenicę? Odpowiedź jest prosta do zapisania, ale trudna w praktyce. Cel to faza strzelania w źdźbło, czyli BBCH 30-32, gdy łodyga zaczyna się wydłużać i tworzy się pierwszy wyczuwalny węzeł.
W praktyce to zazwyczaj przełom marca i kwietnia, ale w ciepłe wiosny może być wcześniej, a w opóźnione sezony nawet połowa kwietnia. Nie patrzysz na kalendarz. Patrzysz na roślinę.
Jak sprawdzić BBCH 30? Wejdź w pole, wyrwij kilka roślin z różnych miejsc. Rozcinasz rośliny i szukasz wydłużającego się źdźbła. Pierwszy kolanek powinien być wyczuwalny na ok. 1 cm ponad węzłem. To Twój sygnał.
Ważne: Jeśli zaaplikujesz drugą dawkę zbyt wcześnie, w fazie krzewienia, azot napędza roślinę do nadmiernego krzewienia kosztem stabilności późniejszych faz. Jeśli zbyt późno, czyli po wykłoszeniu, skuteczność spada drastycznie.
Dlaczego strzelanie jest tak ważne
W fazie BBCH 30-32 roślina podejmuje decyzję o liczbie kłosów. To moment determinacji kłosów bocznych. Jeśli w tym czasie brakuje azotu, część zawiązków kłosów odpada. Tej straty nie nadrobisz trzecią dawką. Możesz poprawić wypełnienie, ale liczby kłosów na m2 nie zwiększysz.
Dlatego druga dawka azotu w pszenicy musi być precyzyjna zarówno co do terminu, jak i ilości.
Ile kg/ha - dawka azotu na ha w strzelaniu
Tutaj nie ma jednej liczby, ale są konkretne progi. Decydujesz na podstawie kilku zmiennych.
Tabela: dawka azotu na ha w zależności od plonu docelowego i zasobności gleby
| Plon docelowy (t/ha) | Gleba uboga w N | Gleba średnia | Gleba zasobna |
|---|---|---|---|
| 6-7 t/ha | 70-80 kg N/ha | 60-70 kg N/ha | 50-60 kg N/ha |
| 7-8 t/ha | 80-90 kg N/ha | 70-80 kg N/ha | 60-70 kg N/ha |
| powyżej 8 t/ha | 90-100 kg N/ha | 80-90 kg N/ha | 70-80 kg N/ha |
To są wartości dla samej drugiej dawki. Łączna pula azotu dla pszenicy ozimej wynosi zazwyczaj 140-180 kg N/ha przez cały sezon. Jak rozłożysz tę pulę między dawki, zależy od gleby, odmiany i technologii nawożenia.
Przy wyższych dawkach w drugiej aplikacji warto zwrócić uwagę na ryzyko wylegania. Odmiany niskiej i średniej wysokości znoszą więcej azotu bez strat, odmiany starsze lub wyższe mogą reagować zbyt bujnym wzrostem źdźbła.
Forma nawozu w drugiej dawce
W strzelaniu masz szeroki wybór. Saletra amonowa (34% N) to standard. Działa szybko, jest dostępna w każdym magazynie, łatwa do obliczenia. RSM (roztwór saletrzano-mocznikowy) to dobra opcja przy łagodniejszej pogodzie. Aplikujesz go doglebowo lub dolistnie rozcieńczony, choć w czystej formie może parzyć tkanki przy oprysku na rośliny.
Mocznik granulowany to opcja przy dobrej wilgotności gleby i temperaturach powyżej 10°C. Poniżej tej granicy ryzyko strat jest zbyt duże.
Jeśli stosujesz nawozy wieloskładnikowe z siarką, dobry moment to właśnie strzelanie. Siarka wspomaga pobieranie azotu, a jej niedobór w tym czasie daje objawy podobne do niedoboru azotu. Podaj przynajmniej 20-25 kg SO3/ha w sezonie, jeśli gleba jest uboga w siarkę lub masz historię niedoborów.
Kiedy 3 dawka azotu na pszenicę i jak ją zaplanować
Kiedy 3 dawka azotu na pszenicę? Trzecia dawka celuje w fazę kłoszenia, czyli BBCH 51-59. Jej celem nie jest już budowanie struktury plonu, ale wypełnienie ziarna białkiem i wydłużenie okresu aktywności aparatu asymilacyjnego.
Ta dawka ma sens w kilku warunkach:
- Odmiany o wysokim potencjale plonu (powyżej 8 t/ha w Twoich warunkach)
- Cel jakościowy, czyli pszenica jakościowa, kontraktowa, grupy E lub A
- Dobry sezon, rośliny bez stresu, prognozy deszczowe na maj i czerwiec
- Zasobność azotu w glebie nie jest wysoka
Dawka w trzeciej aplikacji to zazwyczaj 30-50 kg N/ha. Nie ma sensu dawać więcej, bo przy zbliżającym się kłoszeniu roślina nie jest w stanie tego skutecznie zagospodarować na ziarno.
Ważne: Trzecia dawka jako oprysk dolistny rozcieńczonym mocznikiem (2-5% roztwór) to inna bajka niż dawka doglebowa. Dolistna stymuluje zawartość białka w ziarnie, ale jej wkład w masę plonu jest niewielki. Nie mylić obu podejść.
Jak zaplanować cały program - checklista
Przed wyjazdem w pole z nawozem sprawdź punkt po punkcie:
- Mam wynik z badania gleby (N min lub pełne badanie) lub znam historię pola
- Wiem, ile azotu dałem w pierwszej dawce i w jakiej formie
- Sprawdziłem fazę BBCH w reprezentatywnych miejscach pola
- Wybrałem formę nawozu odpowiednią do prognozy temperatury i wilgoci
- Obliczyłem dawkę na ha, uwzględniając plon docelowy i zasobność gleby
- Uwzględniłem siarkę, jeśli gleba jest w niej uboga
- Mam zaplanowany termin i formę trzeciej dawki (jeśli dotyczy)
- Sprawdziłem limity azotu według planu nawożenia i wymogów płatności obszarowych
FAQ
Czy mogę dać całą pulę azotu w dwóch dawkach zamiast trzech? Tak, przy pszenicy paszowej lub przy braku zasobów sprzętowych to praktykowane podejście. Dzielisz pulę na dawkę startową i dawkę w strzelaniu. Tracisz jednak precyzję w zarządzaniu białkiem i możliwość reagowania na przebieg sezonu.
Co się stanie, jeśli za mocno opóźnię drugą dawkę? Jeśli przegapisz BBCH 32-33 i trafisz na węzeł flagowy lub późniejszy etap, roślina głównie kieruje azot do liści, a nie do kłosów. Efektem jest zbyt bujne ulistnienie, wyższe ryzyko wylegania i niekoniecznie lepszy plon ziarna.
Czy przy deszczowej wiośnie warto przesunąć dawkę? Przy dużych opadach i glebie zaniksowanej problemem jest wymywanie azotanów. Formę saletrzaną możesz wtedy zastąpić mocznikiem lub RSM, bo azot w formie amonowej jest mniej podatny na wymywanie. Termin jednak utrzymaj, bo faza BBCH nie czeka.
Jak liczyć azot, jeśli wcześniej zastosowałem obornik lub gnojowicę? Przyjmuje się, że w pierwszym roku obornik udostępnia ok. 25-30% N, gnojowica bydlęca ok. 60-70% N. Odejmij te wartości od planowanej puli mineralnej. Dokładniejsze obliczenia wymagają próby gleby na N min.
Czy azot dolistny może zastąpić drugą dawkę doglebową? Nie. Dolistne dawki azotu to maksymalnie kilka kilogramów N/ha na raz, co nie zaspokaja potrzeb rośliny w strzelaniu. Dolistne uzupełnienie sprawdza się przy korekcji białka przed zbiorem lub przy chwilowym stresie, ale nie zastępuje pełnej dawki doglebowej.
