Cena DAP
Nawóz fosforowyDAP — fosforan amonu 18-46-0 — skład 18% N + 46% P₂O₅ (18-46-0). Najbardziej skoncentrowany nawóz fosforowy z dodatkiem azotu. Globalny standard przedsiewnego nawożenia P.
Aktualne notowania
Rynek globalny
World Bank Pink Sheet
2370PLN/t
658 USD/t
Rynek polski
GUS BDL, detal
Fosforan amonu 18-46 (Polska, detal)
3507PLN/t(2024)
Min 5Y
1653
PLN/t
Średnio 5Y
2275
PLN/t
Max 5Y
3065
PLN/t
Historia cen (4 lata)
Źródło: World Bank Pink Sheet, dane miesięczne. Przeliczone z USD/t na PLN/t kursem NBP.
Co to jest DAP
DAP (diammonium phosphate, fosforan diamonu) to najpopularniejszy skoncentrowany nawóz fosforowy na świecie — składa się z 18% N i 46% P₂O₅ (co odpowiada ok. 20% czystego P). Jest produktem reakcji kwasu fosforowego z amoniakiem, dostarcza fosfor w formie fosforanu wodorowego (HPO₄²⁻), bezpośrednio dostępnego dla roślin.
DAP jest intensywnie handlowany na rynku międzynarodowym — cena globalna podawana przez World Bank to FOB port Tampa (Floryda, USA) lub port NOLA (Nowy Orlean). Polska jest importerem netto — główne źródła: Maroko (OCP Group — około 30% światowej produkcji DAP/MAP), Chiny (sukcesywnie ograniczają eksport od 2021 r.), Rosja (ograniczenia UE od 2022), Arabia Saudyjska (Ma'aden), Tunezja (GCT).
W uprawie DAP stosuje się głównie przedsiewnie, wmieszany w glebę przed siewem. Cechą charakterystyczną jest lekko zasadowy odczyn roztworu wokół granulki (pH 7-8), co sprzyja formowaniu rozpuszczalnych form fosforu, ale na glebach wapnowanych (pH >7,5) może powodować częściowe uwstecznianie P do postaci fosforanów wapnia. DAP jest dobrą alternatywą dla superfosfatu tam gdzie dodatkowy azot (18%) jest uzasadniony agronomicznie.
Uprawy i dawka
Typowa dawka: Pszenica ozima: 120-180 kg/ha DAP (55-85 kg P₂O₅/ha). Rzepak ozimy: 150-200 kg/ha (70-95 kg P₂O₅/ha). Kukurydza: 130-180 kg/ha. Ziemniak: 200-300 kg/ha przy niskiej zasobności gleby w P. Dla gleb bardzo ubogich w P (kategoria I-II wg IUNG) dawki zwiększa się o 25-40%.
Termin: Przedsiewnie, wmieszany w glebę na głębokość 10-15 cm. Dla ozimin: jesień, 1-2 tygodnie przed siewem. Dla upraw jarych: wczesną wiosną przy uprawie pożniwnej lub siewie. DAP nie nadaje się do aplikacji pogłównej (brak efektu, straty przy powierzchniowej aplikacji).
Główne uprawy
Sezonowość cen
DAP najdrożej we wrześniu-listopadzie (jesienne nawożenie ozimin w Europie i USA). Najniższe ceny: czerwiec-lipiec (po szczycie wiosennym, przed jesienną). Zakup w lipcu-sierpniu często daje 8-15% rabat do pozyskującej go ceny z przełomu X-XI.
Przechowywanie
W suchym, zadaszonym magazynie. Worki big-bag lub luzem w silosach. Wilgotność <65% — DAP jest mniej higroskopijny od mocznika, ale wilgoć powoduje zbrylanie. Okres przydatności: 18-24 miesięcy. Nie łączyć z mocznikiem przy luzowym magazynowaniu (reakcja uwalniania NH₃).
Zalety
- Najwyższa koncentracja P₂O₅ wśród popularnych nawozów fosforowych — 46%
- Łagodny dodatek azotu (18%) — 'startowa dawka' dla upraw
- Dobra rozpuszczalność (~90% w wodzie)
- Granulat twardy, łatwy w aplikacji rozsiewaczami
- Globalnie standardowy — łatwo dostępny w handlu
Wady i ryzyka
- Cena silnie zależna od rynku globalnego — wahania 30-60% rocznie
- Na glebach wapnowanych część P wraca do form trudnodostępnych
- Import netto — brak polskiej produkcji DAP (tylko MAP/fosforan amonu innych proporcji)
- Wyższa cena w przeliczeniu na 1 kg P₂O₅ niż superfosfat
Co wpływa na cenę dap
- 1.Cena fosforytu (surowca) — Maroko OCP dyktuje cenę globalną
- 2.Polityka Chin — okresowe ograniczenia eksportu DAP/MAP (od 2021)
- 3.Sankcje UE na import z Rosji od 2022
- 4.Cena amoniaku (NH₃) — drugi surowiec do produkcji DAP
- 5.Popyt w Indiach, Brazylii — globalne szczyty popytowe
- 6.Koszty transportu morskiego (BDI — Baltic Dry Index)
Główni producenci
OCP Group
MarokoNajwiększy producent DAP/MAP na świecie, 30% udziału
PhosAgro
RosjaDuży eksporter, ograniczony przez sankcje UE
Mosaic Company
USAGłówny dostawca rynku amerykańskiego i brazylijskiego
Ma'aden
Arabia SaudyjskaRosnący gracz, 2-gi co do wielkości eksporter
Yuntianhua Group
ChinyDuży producent, eksport od 2022 ograniczony
GCT (Groupe Chimique Tunisien)
TunezjaNiszowy dostawca do Europy Południowej
Alternatywy i zamienniki
MAP (fosforan monoamonu 12-61-0)
Więcej P₂O₅ (61% vs 46%), mniej N. Lepszy na glebach alkalicznych — niższe pH roztworu wokół granulki.
Czysty fosfor bez N. Tańszy per kg P₂O₅. Produkowany lokalnie w Policach.
Wieloskładnikowy NPK polski, wygodny w aplikacji jednorazowej.
Tańszy surowiec dla rolnictwa ekologicznego, ale wolniej dostępny (wymagane gleby kwaśne pH <6).
Najczęściej zadawane pytania
1Co oznacza 18-46-0 w DAP?
To procentowa zawartość składników: 18% azotu (N), 46% pięciotlenku fosforu (P₂O₅), 0% tlenku potasu (K₂O). Czyli w 1 tonie DAP mamy 180 kg N + 460 kg P₂O₅ (co odpowiada ok. 200 kg czystego P). W przeliczeniu na 1 kg P₂O₅ DAP dostarcza dodatkowo 0,39 kg N.
2Kiedy stosować DAP?
Wyłącznie przedsiewnie, wmieszany w glebę na głębokość 10-15 cm. Dla ozimin — jesień, 1-2 tygodnie przed siewem. Dla upraw jarych — wczesną wiosną podczas uprawy pożniwnej lub siewu. DAP NIE nadaje się do aplikacji pogłównej (fosfor jest bardzo słabo przemieszczany w glebie, efekt byłby zerowy).
3DAP vs MAP — co wybrać?
DAP (18-46-0): 18% N, 46% P₂O₅, pH roztworu zasadowe (7-8). Lepszy na gleby kwaśne i neutralne (pH 5,5-7). MAP (12-61-0): 12% N, 61% P₂O₅, pH roztworu kwaśne (3-4). Lepszy na gleby wapnowane (pH >7) — lokalne zakwaszenie sprzyja rozpuszczalności P. W przeliczeniu na kg P₂O₅ MAP jest zwykle tańszy. Na typowej polskiej glebie (pH 6-6,5) oba sprawdzają się dobrze.
4Ile kosztuje DAP w Polsce?
Polska cena detaliczna DAP waha się 2500-4500 PLN/t w zależności od koniunktury światowej. W szczycie 2022 r. sięgała 5500-6000 PLN/t. W 2024-2026 stabilizuje się w przedziale 2800-3500 PLN/t. W przeliczeniu na kg P₂O₅ to ok. 6-8 PLN/kg — więcej niż TSP (5-6 PLN/kg), ale wygodniejsze w aplikacji.
5Czy DAP wystarczy jako jedyny nawóz?
NIE — DAP dostarcza głównie fosforu i trochę azotu, ale nie ma potasu (K₂O = 0%). Typowa polska uprawa potrzebuje K, zwłaszcza pod ziemniaki, buraki, rzepak, kukurydzę. DAP zawsze uzupełniamy o nawóz potasowy (KCl lub sól potasowa) i dodatkowe dawki azotu (mocznik, saletra, RSM). Dla wygody — nawóz wieloskładnikowy typu Polifoska 8-24-24 (ale droższy per kg składnika).
6Dlaczego Polska nie produkuje DAP?
Produkcja DAP wymaga taniego fosforytu (surowca) i kwasu fosforowego. Polska nie ma własnych złóż fosforytów (ostatnie wydobycie zakończono w latach 60. XX w.). Grupa Azoty Police produkuje nawozy fosforowe oparte na imporcie fosforytu (głównie z Maroka, Senegalu), ale w innych formulacjach — MAP, superfosfaty, polifoski. DAP jest importowany w całości.
7Jak długo działa DAP w glebie?
Fosfor z DAP jest dostępny przez 6-12 miesięcy od aplikacji w pełni, potem jeszcze 2-3 lata w tzw. ostatkowym działaniu (residual effect). Na glebach wapnowanych część P szybko przechodzi w trudnodostępne fosforany wapnia (apatyt) — wtedy efekt jednego roku. Azot (18% w DAP) działa typowo 4-8 tygodni, identycznie jak amonowa forma w innych nawozach.
Metodologia i źródła
Cena globalna (DAP (fosforan amonu 18-46-0)) pochodzi z World Bank Commodity Price Data ("Pink Sheet"), aktualizowanego miesięcznie. Notowania FOB na głównych portach eksportowych w USD/t, przeliczone na PLN/t po kursie średnim NBP z dnia publikacji.
Cena krajowa (GUS BDL) to średnia roczna cena detaliczna w sklepach rolniczych w Polsce, publikowana przez Główny Urząd Statystyczny w Banku Danych Lokalnych. Dane mają opóźnienie 12-18 miesięcy wobec bieżącego roku kalendarzowego — odzwierciedlają długoterminowy trend, nie bieżącą ofertę handlową.
Ceny nie stanowią oferty handlowej. Przed zakupem weryfikuj ofertę dystrybutora.