Cena Superfosfat
Nawóz fosforowySuperfosfat (TSP, pylisty, granulowany) — skład 18-46% P₂O₅ (zależnie od wariantu). Tradycyjny, tani nawóz fosforowy. Trzy warianty: pylisty (18%), granulowany (20%) i potrójny TSP (46%). Czysty fosfor bez azotu.
Aktualne notowania
Rynek globalny
World Bank Pink Sheet
2010PLN/t
558 USD/t
Rynek polski
GUS BDL, detal
Superfosfat granulowany 20%P₂O₅ (Polska, detal)
1844PLN/t(2024)
Min 5Y
1419
PLN/t
Średnio 5Y
1980
PLN/t
Max 5Y
3010
PLN/t
Historia cen (4 lata)
Źródło: World Bank Pink Sheet, dane miesięczne. Przeliczone z USD/t na PLN/t kursem NBP.
Co to jest Superfosfat
Superfosfat to klasyczny nawóz fosforowy produkowany od połowy XIX wieku. Jest to produkt reakcji fosforytu (surowiec mineralny) z kwasem siarkowym (superfosfat zwykły) lub kwasem fosforowym (superfosfat potrójny, TSP — triple superphosphate). W Polsce produkowany głównie przez Grupę Azoty Police w trzech wariantach:
(1) SUPERFOSFAT PYLISTY 18% P₂O₅ — najtańszy, ale w formie pyłu; stosowany rzadziej, głównie na dużych gospodarstwach z rozsiewaczami pneumatycznymi. Zawiera dodatkowo ok. 11% siarki (S) i 18% wapnia (Ca), co jest atutem na glebach kwaśnych.
(2) SUPERFOSFAT GRANULOWANY 20% P₂O₅ — standardowa forma, łatwa w aplikacji rozsiewaczami talerzowymi. Bardziej popularny niż pylisty mimo nieco wyższej ceny. Posiada siarkę i wapń.
(3) SUPERFOSFAT POTRÓJNY TSP 46% P₂O₅ — najbardziej skoncentrowany, bez siarki i wapnia (czysty fosforan wapnia). Odpowiednik DAP bez azotu, ale tańszy per kg P₂O₅. Notowany globalnie przez World Bank jako benchmark cen fosforu.
Superfosfat ma tę zaletę nad DAP, że nie zawiera azotu — idealny gdy potrzebujemy uzupełnić tylko fosfor, np. jesienią pod oziminy (gdy azot nie jest potrzebny do wegetacji). Jest też zwykle tańszy per kg P₂O₅. Wada: na ciepłych glebach wapnowanych (pH >7) część fosforu szybko wraca do nierozpuszczalnej formy — efektywność mniejsza. Dodatkowa siarka i wapń to atut na glebach kwaśnych, ubogich w S.
Uprawy i dawka
Typowa dawka: Superfosfat granulowany 20% P₂O₅: 200-350 kg/ha (40-70 kg P₂O₅/ha). TSP 46%: 100-160 kg/ha (46-74 kg P₂O₅/ha). Superfosfat pylisty: 250-400 kg/ha (45-72 kg P₂O₅/ha). Dla gleb bardzo ubogich w P (kategoria I wg IUNG): dawki zwiększone o 40-60%.
Termin: Jesień przedsiewnie pod oziminy (przedsiew wrzesień-październik, wmieszanie w glebę). Wiosna przedsiewnie pod jarki (marzec-kwiecień). Superfosfat to nawóz WYŁĄCZNIE przedsiewny — fosfor nie przemieszcza się w glebie, aplikacja powierzchniowa pogłównie jest bezskuteczna.
Główne uprawy
Sezonowość cen
Superfosfat najdrożej od września do listopada (sezon ozimin). Najtaniej w maju-czerwcu. TSP (benchmark globalny) bardziej zmienny — naśladuje ceny DAP z opóźnieniem 1-2 miesięcy.
Przechowywanie
Suchy, zadaszony magazyn. Wilgotność <65%. Superfosfat pylisty — szczególnie wrażliwy na wilgoć (zbryla się w twardą masę). Granulowany i TSP — bardziej stabilne. Okres przydatności 24+ miesięcy. Nie łączyć z amoniakalnym moczem zwierzęcym (reakcja uwalniająca amoniak).
Zalety
- Najtańszy nawóz fosforowy w przeliczeniu na kg P₂O₅
- Polska produkcja — stabilne ceny i dostępność
- Dodatkowa siarka (11%) i wapń (18%) w wariantach 18-20%
- Brak azotu — można użyć gdy azot nie jest potrzebny
- Wiele form (pył, granulat, TSP) — elastyczność dostosowania do sprzętu
Wady i ryzyka
- Niższa koncentracja P₂O₅ w wariancie pylistym (18-20%) — większa masa transportu
- Na glebach wapnowanych szybka retrogradacja P do form trudnodostępnych
- Wariant pylisty wymaga specjalnych rozsiewaczy (pneumatycznych)
- Wolniejsze działanie niż DAP w roku aplikacji (brak azotu startowego)
Co wpływa na cenę superfosfat
- 1.Cena fosforytu z Maroka (OCP) — globalny benchmark
- 2.Cena kwasu siarkowego (dla superfosfatu zwykłego) lub fosforowego (dla TSP)
- 3.Polityka Chin — ograniczenia eksportu DAP/TSP od 2021
- 4.Kurs USD/PLN (fosforyt importowany w USD)
- 5.Koszt energii w zakładzie Grupa Azoty Police (dla wariantu polskiego)
- 6.Popyt sezonowy — szczyt jesień (oziminy) i wiosna
Główni producenci
Grupa Azoty Police
PolskaGłówny polski producent superfosfatu i TSP
OCP Group
MarokoGlobalny eksporter, fosforyt + TSP
Mosaic Company
USADuży gracz rynku amerykańskiego
PhosAgro
RosjaLimitowany sankcjami UE
Alternatywy i zamienniki
Zawiera dodatkowo 18% N — dobry 'starter' na wiosnę dla upraw jarych.
MAP 12-61-0
Wyższa koncentracja P₂O₅ (61%), kwaśny pH roztworu — lepszy na gleby wapnowane.
Wieloskładnikowy NPK — jeden nawóz zamiast trzech.
Tańszy surowiec, ale wolno dostępny, wymaga gleb kwaśnych — dla rolnictwa ekologicznego.
Najczęściej zadawane pytania
1Superfosfat czy DAP — co wybrać?
Zależy od potrzeb azotowych. SUPERFOSFAT: wybieramy gdy chcemy dostarczyć TYLKO fosfor (np. jesienią pod oziminy, gdy N jest stratowany przez zimę). Tańszy per kg P₂O₅. DAP: wybieramy gdy potrzebujemy 'dawki startowej' azotu (18%), np. wiosną pod jarki, pod kukurydzę. Ogólnie DAP jest droższy ale bardziej uniwersalny. W wariancie eksportowym (TSP 46%) różnica cen znika.
2Czym różni się superfosfat pylisty od granulowanego?
PYLISTY (18% P₂O₅): forma drobnego proszku, tańszy, ale wymaga specjalnego rozsiewacza pneumatycznego (nie tarczowego). Wrażliwy na wilgoć — szybko zbryla się. GRANULOWANY (20% P₂O₅): forma zbita, granulki 2-4 mm, łatwa aplikacja standardowym rozsiewaczem talerzowym. Droższy o 10-20% ale wygodniejszy. Dla gospodarstw bez specjalnego sprzętu — granulowany.
3Co to jest TSP i czym różni się od zwykłego superfosfatu?
TSP (Triple SuperPhosphate, superfosfat potrójny) zawiera 46% P₂O₅ — ponad 2,5× więcej niż zwykły superfosfat (18-20%). Powstaje z reakcji fosforytu z KWASEM FOSFOROWYM (zamiast siarkowego). W TSP nie ma siarki ani wapnia (które są w zwykłym superfosfacie). Mniejsza masa transportu dla tej samej ilości P₂O₅, ale droższa w produkcji. TSP to światowy benchmark cen — notowany przez World Bank.
4Ile superfosfatu pod pszenicę ozimą?
Superfosfat granulowany 20%: 250-350 kg/ha (50-70 kg P₂O₅/ha). TSP 46%: 110-155 kg/ha (50-70 kg P₂O₅/ha). Dawka zależy od zasobności gleby w P (badanie OSD co 4-5 lat): gleby bardzo ubogie — górna granica lub wyższa, średnio zasobne — dawka standardowa, bardzo zasobne — dawka minimalna lub pominięcie (potas + azot wystarczą).
5Czy superfosfat można mieszać z innymi nawozami?
Z mocznikiem TAK (ale dopiero tuż przed aplikacją — dłuższe składowanie = wilgotnienie, zbryla się). Z saletrą amonową OSTROŻNIE — możliwa reakcja w obecności wilgoci. Z KCl (solą potasową) TAK — dobrze mieszane luzem, stabilne. Z wapnem OSTROŻNIE — wapno neutralizuje część kwasu w superfosfacie, obniża dostępność P. Najlepiej aplikować osobno lub użyć Polifoski (fabryczna mieszanka).
6Skąd się bierze fosforyt do superfosfatu?
Fosforyt to surowiec mineralny — skamieniałe szczątki organiczne bogate w fosforany. 70% światowego wydobycia to Maroko (OCP Group, największe złoża Khouribga i Ben Guerir), dalej Chiny, Rosja, USA, Tunezja, Jordania. Polska nie ma własnych złóż — importuje cały fosforyt (głównie Maroko, Senegal, Tunezja). Stąd ceny superfosfatu są w dużej mierze uzależnione od polityki cenowej OCP i kursu USD.
7Jak długo działa superfosfat w glebie?
Fosfor z superfosfatu jest dostępny w PEŁNI przez 6-12 miesięcy od aplikacji. W ostatkowym działaniu (residual effect): 2-3 kolejne lata, choć zmniejszająca się ilość. Na glebach wapnowanych (pH >7) proces fiksacji do fosforanów wapnia jest szybszy — efekt głównie w roku 1. Na glebach kwaśnych (pH <6) fiksacja do fosforanów glinu/żelaza — też w roku 1. Najlepsza dostępność P przy pH 6,0-6,8.
Metodologia i źródła
Cena globalna (Superfosfat potrójny (TSP)) pochodzi z World Bank Commodity Price Data ("Pink Sheet"), aktualizowanego miesięcznie. Notowania FOB na głównych portach eksportowych w USD/t, przeliczone na PLN/t po kursie średnim NBP z dnia publikacji.
Cena krajowa (GUS BDL) to średnia roczna cena detaliczna w sklepach rolniczych w Polsce, publikowana przez Główny Urząd Statystyczny w Banku Danych Lokalnych. Dane mają opóźnienie 12-18 miesięcy wobec bieżącego roku kalendarzowego — odzwierciedlają długoterminowy trend, nie bieżącą ofertę handlową.
Ceny nie stanowią oferty handlowej. Przed zakupem weryfikuj ofertę dystrybutora.