Cena Mocznik
Nawóz azotowyMocznik 46%N (Urea) — skład 46% N (azot amidowy). Najpopularniejszy nawóz azotowy w Polsce. 46% czystego azotu, uniwersalny pod zboża, kukurydzę, rzepak, użytki zielone.
Aktualne notowania
Rynek globalny
World Bank Pink Sheet
2613PLN/t
726 USD/t
Rynek polski
GUS BDL, detal
Mocznik 46%N (Polska, detal)
2683PLN/t(2024)
Min 5Y
1036
PLN/t
Średnio 5Y
1551
PLN/t
Max 5Y
2613
PLN/t
Historia cen (4 lata)
Źródło: World Bank Pink Sheet, dane miesięczne. Przeliczone z USD/t na PLN/t kursem NBP.
Co to jest Mocznik
Mocznik (CO(NH₂)₂), znany także pod międzynarodową nazwą urea, to najbardziej skoncentrowany nawóz azotowy dostępny na rynku — zawiera 46% czystego azotu w formie amidowej. Jest to najczęściej stosowany nawóz azotowy w Polsce i globalnie (ok. 60% światowego zużycia N pochodzi z mocznika). W Polsce głównymi producentami są Grupa Azoty Puławy, Anwil (Orlen) i Grupa Azoty Kędzierzyn.
Z uwagi na bardzo wysoką koncentrację azotu (46% vs 33% w saletrze amonowej), mocznik pozwala zmniejszyć masę transportowaną i kosztu logistyki — stąd dominacja w międzynarodowym handlu morskim. Notowania globalne World Bank Pink Sheet (kolumna 'Urea') opierają się na cenie FOB port Yuzhnyy (Ukraina) lub Middle East, w USD/t. Polska cena detaliczna jest zwykle 25-40% wyższa od ceny FOB.
Kluczowe cechy stosowania: azot w formie amidowej musi najpierw zostać zamieniony w glebie na amonową (NH₄⁺) przez enzym ureazę, a potem stopniowo w azotanową (NO₃⁻) przez bakterie nitryfikujące. Proces trwa 7-14 dni zależnie od wilgotności i temperatury gleby. W tym czasie część azotu może ulatniać się jako NH₃ — dlatego mocznik powinien być aplikowany przed deszczem lub wmieszany w glebę w ciągu 24-48h. Inhibitory ureazy (np. NBPT w Utecu, Alzonie) ograniczają straty NH₃ o 50-70%.
Uprawy i dawka
Typowa dawka: Pszenica ozima: 160-220 kg/ha rocznie (75-100 kg N/ha), podzielone na 2-3 dawki. Kukurydza: 150-180 kg/ha (70-85 kg N/ha) przedsiewnie + pogłównie. Rzepak ozimy: 200-280 kg/ha rocznie. Użytki zielone: 150-200 kg/ha na dwa-trzy pokosy.
Termin: Dawka wiosenna (ruszenie wegetacji ozimin): luty-marzec, gdy gleba rozmarznie. Dawka pogłówna: kwiecień-maj (faza krzewienia/strzelania). Kukurydza: przedsiewnie w IV-V, pogłównie w VI przy 4-6 liściach. WAŻNE: nie aplikować na mokre liście ani w silnym słońcu (straty NH₃), najlepiej przed deszczem 5-10 mm.
Główne uprawy
Sezonowość cen
Ceny mocznika rosną od stycznia do kwietnia (szczyt wiosennego nawożenia w Europie) i od września do listopada (oziminy). Najniższe ceny: maj-czerwiec (po szczycie wiosennym) i sierpień (rabaty na wczesne kontraktowanie). Zakup w okresie najniższej ceny pozwala zaoszczędzić 10-20% w porównaniu ze szczytem sezonu.
Przechowywanie
W suchym, zadaszonym magazynie. Worki big-bag 500-1000 kg lub luzem w silosach stalowych/betonowych. Wilgotność powietrza <70% — inaczej mocznik bryluje i zbija się w kamień. Okres przydatności: 12-18 miesięcy przy prawidłowym przechowywaniu. Nie przechowywać obok środków utleniających (ryzyko samorzutnego rozkładu).
Zalety
- Najwyższa koncentracja azotu na rynku — 46%
- Niski koszt przewozu i magazynowania (mało bolaków na tonę N)
- Uniwersalny — do wszystkich upraw rolnych
- Forma stała, łatwo aplikowalna rozsiewaczami
- W zakupie hurtowym często najtańszy w przeliczeniu na kg N
Wady i ryzyka
- Ulatnianie azotu jako NH₃ (10-40% straty na suchej glebie bez inhibitora)
- Wolniejszy efekt niż saletra amonowa (wymaga hydrolizy do NH₄⁺)
- Wyższe ryzyko strat na glebach wapnowanych (pH >7)
- Nie nadaje się do dolistnego nawożenia w wysokich dawkach (oparzenia)
- Higroskopijny — szybko absorbuje wilgoć z powietrza, brylenie
Co wpływa na cenę mocznik
- 1.Cena gazu ziemnego TTF (Amsterdam) — 70-80% kosztu produkcji mocznika w Europie
- 2.Cła antydumpingowe UE na import z Rosji, Białorusi, Iranu
- 3.Popyt sezonowy: marzec-kwiecień (szczyt wiosenny w Europie), wrzesień-październik (oziminy)
- 4.Kurs USD/PLN — mocznik notowany w USD na rynkach światowych
- 5.Zapasy u dystrybutorów (IHS Markit, Argus) — niski poziom zapasów = wzrost cen
- 6.Strategia producentów: Grupa Azoty/Anwil ograniczali produkcję w 2022-2023 przy wysokiej cenie gazu
Główni producenci
Grupa Azoty Puławy
PolskaNajwiększy polski producent, moce ~1,2 mln t/rok
Anwil (PKN Orlen)
PolskaMocznik + saletra amonowa, Włocławek
OCP Group
MarokoCzołowy afrykański eksporter
EuroChem
Szwajcaria/RosjaGlobalny gracz — dostęp ograniczony sankcjami UE
Nutrien
KanadaNajwiększy światowy producent nawozów
Yara International
NorwegiaPremium segment, inhibitory ureazy
Alternatywy i zamienniki
Saletra amonowa 34%N
Szybszy efekt (forma amonowa + azotanowa), mniej strat NH₃, ale droższa w przeliczeniu na kg N.
RSM 28-32% N
Roztwór saletrzano-mocznikowy, aplikacja polowa opryskiwaczem, łatwe łączenie z herbicydami.
Saletrzak 27%N
Mieszanka saletry amonowej z kredą — łagodniejszy, dobrze na gleby kwaśne.
Siarczan amonu 21%N
Zawiera dodatkowo 24% S — świetny do rzepaku i uprawy siarczanowrażliwych.
Najczęściej zadawane pytania
1Ile azotu jest w mocznu?
Mocznik zawiera 46% czystego azotu (N). Oznacza to, że z 1 tony mocznika dostarczamy 460 kg N. To najwyższa koncentracja wśród nawozów azotowych — saletra amonowa ma 34%, saletrzak 27%, RSM 28-32%.
2Dlaczego mocznik traci azot (ulatnianie NH₃)?
Azot amidowy w mocznu jest hydrolizowany przez enzym ureazę w glebie do amoniaku (NH₃), który może ulatniać się do atmosfery zanim rozpuści się w wodzie gruntowej. Straty sięgają 10-40% na glebach suchych i wapnowanych. Rozwiązania: (1) aplikacja przed deszczem 5-10 mm lub nawadnianie; (2) wmieszanie w glebę w ciągu 24-48h; (3) inhibitory ureazy (NBPT — np. Utec, Alzon 46) zmniejszające straty o 50-70%; (4) aplikacja na chłodną wilgotną glebę.
3Kiedy i jak stosować mocznik pod pszenicę ozimą?
Standardowo w 3 dawkach: (1) Wiosna, ruszenie wegetacji (II-III): 30-40% dawki rocznej, 60-80 kg N/ha — szybki start. (2) Krzewienie (IV): 30-40%, 60-80 kg N/ha. (3) Strzelanie w źdźbło (V): 20-30%, 40-60 kg N/ha — decyduje o liczbie ziaren w kłosie. Przy niższych plonach (ok. 5 t/ha) wystarczą 2 dawki. Aplikacja rano, przed deszczem lub na rosę.
4Mocznik czy saletra — co wybrać?
MOCZNIK: niższa cena per kg N, ale ryzyko strat NH₃ do 40% i wolniejszy efekt (7-14 dni). Lepszy przy planowanej deszczu / nawadnianiu / wmieszaniu. SALETRA AMONOWA: droższa per kg N, ale szybsze działanie (natychmiastowa forma NH₄⁺ + NO₃⁻), mniej strat, lepsza na chłodne gleby. Kompromis: RSM (roztwór saletrzano-mocznikowy) — łatwa aplikacja, średnia szybkość. Na glebach wapnowanych (pH >7) preferuj saletrę.
5Ile kosztuje tona mocznika w Polsce?
Polska cena detaliczna mocznika 46%N w ostatnich latach wahała się 1500-4500 PLN/t. W kryzysie gazowym 2022 sięgnęła 4500-5000 PLN/t. Po stabilizacji cen gazu (2024-2026) wróciła do poziomu 1800-2500 PLN/t. Cena zależy od: poziomu ceny globalnej (World Bank), marży dystrybutora, programów wczesnego kontraktowania u producentów krajowych (Grupa Azoty, Anwil).
6Czy mocznik z Rosji i Białorusi jest dostępny w Polsce?
Teoretycznie tak, ale UE nałożyła cła antydumpingowe (31%-35%) na mocznik z Rosji od 2024 r. oraz sankcje na Białoruś od 2022. W praktyce import pozostał ograniczony. Polski rynek bazuje głównie na krajowej produkcji (Grupa Azoty, Anwil) oraz imporcie z Maroka, Iranu, Omanu, Kazachstanu.
7Jak długo mocznik zachowuje skuteczność w glebie?
Azot z mocznika jest stopniowo uwalniany przez 4-8 tygodni od aplikacji. W chłodnym klimacie (<10°C) mineralizacja trwa dłużej (6-8 tyg.), w ciepłym (>15°C) szybciej (3-5 tyg.). Azot azotanowy (NO₃⁻) jest łatwo ługowany przez opady >20 mm — stąd zasada dzielonych dawek w czasie wegetacji.
Metodologia i źródła
Cena globalna (Mocznik (Urea 46%N)) pochodzi z World Bank Commodity Price Data ("Pink Sheet"), aktualizowanego miesięcznie. Notowania FOB na głównych portach eksportowych w USD/t, przeliczone na PLN/t po kursie średnim NBP z dnia publikacji.
Cena krajowa (GUS BDL) to średnia roczna cena detaliczna w sklepach rolniczych w Polsce, publikowana przez Główny Urząd Statystyczny w Banku Danych Lokalnych. Dane mają opóźnienie 12-18 miesięcy wobec bieżącego roku kalendarzowego — odzwierciedlają długoterminowy trend, nie bieżącą ofertę handlową.
Ceny nie stanowią oferty handlowej. Przed zakupem weryfikuj ofertę dystrybutora.