Kalkulator ceny mleka za tłuszcz i białko

Cena mleka publikowana przez ZSRIR i notowania giełdowe dotyczy mleka o parametrach bazowych: tłuszcz 3,40% i białko 3,20%. Każde mleczarnia stosuje własne korekty cenowe za odchylenia od tej bazy — typowo 3,50-4,00 zł za każdy 0,1 punktu % tłuszczu oraz 4,00-5,00 zł za 0,1% białka, liczone na 100 kg mleka.

Dlaczego białko droższe od tłuszczu? Białko (głównie kazeina) ma dla mleczarni wyższą wartość przetwórczą — jest kluczowe przy produkcji serów (wyższy uzysk sera z litra mleka o wyższej zawartości kazeiny) oraz proszków białkowych na eksport. Tłuszcz można do pewnego stopnia regulować przy standaryzacji mleka — dodać lub odjąć przez wirowanie. Białka nie da się tak prosto "dodać" z zewnątrz.

Typowa kalkulacja: dostawa 10 000 kg mleka o parametrach tłuszcz 4,10%, białko 3,45%. Baza cenowa 190 zł/100 kg, stawki 3,75 / 4,50.

• Punkty tłuszczu: (4,10 - 3,40) / 0,1 = 7 pkt → korekta +7 × 3,75 = +26,25 zł/100 kg
• Punkty białka: (3,45 - 3,20) / 0,1 = 2,5 pkt → korekta +2,5 × 4,50 = +11,25 zł/100 kg
• Razem korekta: +37,50 zł/100 kg
• Cena po korekcie: 190 + 37,50 = 227,50 zł/100 kg
• Przychód z dostawy: 10 000 / 100 × 227,50 = 22 750 zł (zamiast 19 000 zł bez korekty)

Wartość "bonusu" z dobrych parametrów w tym przykładzie to 3 750 zł na jedną dostawę 10 t. Rocznie przy krowie dającej 9 000 kg mleka — kilkanaście tysięcy złotych różnicy w przychodzie tylko z tytułu składu.

Jak poprawić skład mleka? Tłuszcz: dodatki włóknistych pasz (siano, susz z lucerny), zwiększenie udziału siana w TMR, dodatek drożdży paszowych. Białko: zbilansowana pasza treściwa, dodatek rzepakowego makuchu zamiast sojowego, optymalna proporcja białka trawionego w jelicie (RUP/RDP).