W powiecie częstochowskim powstały dwa nowe rezerwaty przyrody: Bogdaniec i Psi Nos, które objęły łącznie prawie 220 hektarów jurajskich lasów i wapiennych wzgórz z ostańcami skalnymi. Dla rolników i leśników działających w sąsiedztwie tych terenów oznacza to nowe granice ochronne i otuliny, które wyznaczą ramy zagospodarowania przyległych gruntów przez kolejne dekady.
Oba rezerwaty leżą na terenie Nadleśnictwa Złoty Potok w obrębie Jury Krakowsko-Częstochowskiej, w obszarach już wcześniej objętych siecią Natura 2000. Decyzja o ich utworzeniu zapadła 17 sierpnia 2026 r., a jej bezpośrednim efektem jest wzrost liczby rezerwatów przyrody w województwie śląskim do 70. Propozycje powołania obu obiektów znalazły się wcześniej w bazie Klubu Przyrodników, opracowanej w ramach ogólnopolskiej inicjatywy "Rezerwaty przyrody, czas na come back".
Rezerwat Bogdaniec zajmuje 126,13 ha w gminie Janów. Chroni ekosystem leśny z żyznymi buczynami i ciepłolubnymi buczynami storczykowymi porastającymi wzgórza Bogdaniec i Koziarską Górę. Na wapiennych ścianach skalnych rozwijają się zbiorowiska roślinności naskalnej, a w runie rośnie m.in. buławnik wielkokwiatowy, żywiec dziewięciolistny i przytulią wonną. Teren wchodzi w skład obszaru Natura 2000 Ostoja Złotopotocka PLH240020. Wokół rezerwatu wyznaczono otulinę o powierzchni 159,12 ha.
Rezerwat Psi Nos obejmuje 93,07 ha lasów w gminach Mstów i Olsztyn. Dominują tu grądy, buczyny i kwaśne dąbrowy porastające wzgórza Psi Nos, Dębową Górę i Wzgórza Srockie z licznymi wychodniami wapiennymi. Na tym terenie stwierdzono m.in. lilię złotogłów, miodownika melisowatego, wawrzynka wilczełykę i naturalne stanowisko kłokoczki południowej. Obszar pokrywa się z siecią Natura 2000 Ostoja Olsztyńsko-Mirowska PLH240015. Otulina rezerwatu Psi Nos wynosi 185,80 ha i obejmuje zarówno tereny leśne, jak i nieleśne.
Otuliny wyznaczają nowe granice dla sąsiednich gruntów
Łączna powierzchnia otulin obu rezerwatów przekracza 344 hektary. To istotna informacja dla właścicieli gruntów rolnych i leśnych w bezpośrednim sąsiedztwie nowych obiektów chronionych. Otulina nie jest rezerwatem, ale jej wyznaczenie wiąże się z ograniczeniami dotyczącymi działalności mogącej negatywnie wpłynąć na przedmiot ochrony, w tym intensywnego nawożenia, melioracji czy wycinki drzew w strefach buforowych. Szczegółowe zapisy regulujące dopuszczalne działania na tych terenach zawierają zarządzenia powołujące rezerwaty, dostępne przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Katowicach.
Mirosława Mierczyk-Sawicka, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Katowicach, podkreśla, że oba obiekty wyróżniają się wysoką wartością przyrodniczą, bogactwem siedlisk i walorami krajobrazowymi charakterystycznymi dla Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Przemysław Skrzypiec, Zastępca Regionalnego Dyrektora i Regionalny Konserwator Przyrody, wskazuje natomiast, że ochrona rezerwatowa daje tym lasom "perspektywę niezmiennego trwania przez kolejne dekady", a cenne jurajskie buczyny będą mogły rozwijać się zgodnie z naturalnymi procesami, zachowując ciągłość siedlisk dla rzadkich gatunków.
RDOŚ w Katowicach finalizuje już prace nad kolejnymi dwoma rezerwatami w regionie: Głębokie Doły oraz Zastudnie. Jeśli powstaną, liczba chronionych obiektów w województwie śląskim przekroczy siedemdziesiąt dwa, a sieć otulin obejmie kolejne hektary gruntów w sąsiedztwie jurajskich lasów.
