Kalkulator kosztu suszenia zboża

Suszenie zboża to jeden z najdroższych etapów produkcji — szczególnie w latach, gdy zbiory odbywają się przy wysokiej wilgotności (wczesna kukurydza 20-25%, pszenica po deszczowym żniwie 16-18%). Decyzja "suszyć u siebie czy w skupie" wymaga dokładnej kalkulacji.

Wzór ubytku wody (metoda wagowa, standard ZSRIR):

``` m_wody = m_zboża × (w_start − w_końc) / (100 − w_końc) ```

Przykład: 100 t kukurydzy 20% → 14%. - m_wody = 100 × (20 − 14) / (100 − 14) = 100 × 6/86 = 6,98 t - Masa po suszeniu: 100 − 6,98 = 93,02 t

Z 100 ton kukurydzy zostaje 93 tony "handlowo suchej". Przy cenie 900 zł/t to 6 280 zł "niezapłaconej wody" — to nie jest koszt suszenia, ale fakt fizyczny (kupujący płaci za ziarno suche).

Zużycie paliw (średnie dla nowoczesnych suszarni daszkowych/mieszanikowych Araj, Mepu, Law):

| Paliwo | Zużycie / kg wody | Cena typowa 2026 | |-----------------|--------------------|-------------------| | LPG/propan | 0,85-1,05 L | 2,80 zł/L | | Olej opałowy | 0,35-0,45 L | 4,10 zł/L | | Gaz ziemny | 1,0-1,2 m³ | 3,20 zł/m³ | | Pellet drzewny | 0,30-0,40 kg | 1,40 zł/kg | | Słoma (kostki) | 0,40-0,50 kg | 0,25 zł/kg |

Sprawność nowoczesnych suszarni 50-65% (entalpia parowania wody 2 257 kJ/kg, realne zużycie 3 500-4 500 kJ/kg). Stare suszarnie podłogowe 30-40% sprawności.

Prąd wentylatorów: 0,8-1,5 kWh/tona zboża. Dla suszarni Araj AR 20t: ~1,0 kWh/t. Przy cenie 0,85 zł/kWh to ~0,85 zł/t kosztu prądu.

Typowa kalkulacja: 100 t pszenicy 18% → 14%, LPG po 2,80 zł/L.

- m_wody = 100 × 4/86 = 4,65 t wody - LPG: 4 650 × 0,95 = 4 418 L × 2,80 = 12 370 zł - Prąd: 100 × 1,0 × 0,85 = 85 zł - Razem: 12 455 zł = 125 zł/t kosztu suszenia

Porównanie do skupu: typowe potrącenie 1,5-3,0 zł/t za każdy 1% wilgoci ponad bazę (14% pszenica, 15% kukurydza). Dla 100 t pszenicy 18% skup potrąci 4% × 2,50 zł × 100 = 1 000 zł potrącenia wilgotnościowego + dodatkowo waży mniej po suszeniu (ubytek 4,65 t × 950 zł = 4 418 zł).

Opłacalność suszenia u siebie vs skup: suszenie u siebie opłaca się gdy koszt energii + amortyzacja + praca < potrącenie skupu + różnica cenowa za mokre. Dla nowoczesnej suszarni amortyzacja ~15-25 zł/t. Przy starszych — nawet 40-50 zł/t.

Pamiętaj o ubytku masy handlowej: suszenie zboża to nie tylko koszt energii — to też fizyczna utrata wagi. Po suszeniu 100 t do 14% z 18% zostaje 95,3 t, za które dostaniesz pieniądze. 4,7 t to "niezapłacona woda", którą wyparowałeś.