Rada Ministrów przyjęła 9 czerwca 2026 r. projekt nowelizacji ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, który po raz pierwszy wprowadza do polskiego prawa definicję oszustwa żywnościowego. Zmiany uderzają w cały łańcuch obrotu żywnością, od importu przez sklepy stacjonarne aż po sprzedaż internetową.
Dotychczasowe przepisy nie definiowały wprost, czym jest oszustwo żywnościowe. Nowa ustawa wypełnia tę lukę: oszustwem ma być celowe wprowadzanie do obrotu zafałszowanych produktów w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Za zafałszowanie uznaje się m.in. podanie nieprawdziwych informacji o pochodzeniu produktu, jego składzie lub terminie przydatności do spożycia. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo otwiera drogę do odpowiedzialności karnej, a nie tylko administracyjnej. Sprawcy będą podlegać grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności, a surowsze sankcje przewidziano przy produktach o znacznej wartości.
„Fałszowanie żywności to nie tylko problem nieuczciwej konkurencji, ale także kwestia zaufania konsumentów", powiedział minister Stefan Krajewski. Rząd wprost wskazuje, że projekt odpowiada na rosnącą skalę handlu żywnością przez internet, gdzie weryfikacja deklaracji producenta była dotąd trudniejsza niż przy towarze na półce.
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) dostaje narzędzia, których brakowało jej od lat. Do tej pory kontrolerzy mogli badać głównie etykiety i opakowania fizyczne. Po wejściu w życie nowych przepisów IJHARS obejmie nadzorem również treści na stronach internetowych, w sklepach online, reklamach, ulotkach i materiałach promocyjnych. Jeśli pojawią się podejrzenia, że informacje wprowadzają konsumentów w błąd, Inspekcja będzie mogła wszcząć postępowanie wyjaśniające i nakazać zmianę treści lub opublikowanie sprostowania.
Projekt porządkuje też przepisy dotyczące jakości handlowej owoców, warzyw, jaj i innych produktów objętych unijnymi normami handlowymi, dostosowując polskie prawo do aktualnych regulacji UE.
Kontrole graniczne i import w małych partiach
Odrębny wątek nowelizacji dotyczy importu. IJHARS zyska uprawnienia do reagowania na próby omijania kontroli granicznych, w tym na przypadki, gdy żywność jest sprowadzana w niewielkich partiach albo deklarowana w sposób budzący wątpliwości co do jej rzeczywistego przeznaczenia. To odpowiedź na praktykę, którą inspektorzy znają od dawna: podział dużych przesyłek na mniejsze lub błędna klasyfikacja towaru pozwalały ominąć standardowe procedury weterynaryjne i fitosanitarne.
Dla producentów rolnych i przetwórców działających zgodnie z przepisami zmiany oznaczają przede wszystkim wyrównanie warunków konkurencji. Tani import z nieprawidłowymi deklaracjami składu lub pochodzenia od lat podcinał ceny na rynku krajowym, szczególnie w segmencie miodów, soków, olejów i przetworów mięsnych. Czy nowe uprawnienia IJHARS przełożą się na realne uszczelnienie rynku, zależy od tego, ile etatów i środków na kontrole otrzyma Inspekcja po uchwaleniu ustawy przez Sejm.
