Przez trzy sezony zbiorów, od 2022 do 2024 roku, właściciele punktów skupu owoców w powiecie konińskim i okolicach ustalali między sobą ceny, które płacili rolnikom za wiśnie i porzeczki. Prezes UOKiK Tomasz Chróstny nałożył na pięciu przedsiębiorców i jedną osobę fizyczną kary w łącznej wysokości 1,57 mln zł.

Jak działała zmowa i kto za nią stoi

W porozumieniu uczestniczyły firmy z czterech województw: Fructis z Wierzbia i Damex z Nowej Wsi (woj. wielkopolskie), Silver-Trans z Sompolna (woj. wielkopolskie), Kam Pol z Białej Rawskiej (woj. łódzkie) oraz Kalbrok z Sielic (woj. mazowieckie). Przez cały sezon skupu regularnie wymieniali się informacjami o cenach za pomocą komunikatorów internetowych i na tej podstawie ustalali stawki w swoich punktach.

Urząd pozyskał dowody podczas przeszukania w siedzibie spółki Fructis. W wiadomościach z komunikatorów zachowały się między innymi takie fragmenty: "Coś musimy wymyślić. Bo to chore tak się przebijać", a także konkretne ustalenia: "Hej, jak dziś cena wiśni i porzeczki?" i odpowiedź "Wiśnia 2,30 porzeczka 2,20 ceny netto". Celem było, jak ocenił UOKiK, uniknięcie rywalizacji cenowej między skupami.

Rolnicy z powiatu konińskiego mieli do wyboru sprzedaż po zaniżonej cenie lub wożenie owoców do odleglejszych skupów. Przy cenach, jakie oferowała zmowa, transport w dłuższe trasy po prostu się nie opłacał.

Kary dla poszczególnych firm i dalsze postępowania

Decyzja Prezesa UOKiK rozdziela kary następująco: Damex zapłaci 452 000 zł, Kam-Pol 391 000 zł, Fructis 299 000 zł, Kalbrok 265 000 zł, Silver-Trans 59 000 zł. Dodatkowo Andrzej Sarnowski, prezes zarządu Fructis, bezpośrednio odpowiedzialny za funkcjonowanie zmowy, otrzymał karę 110 000 zł jako osoba fizyczna. Decyzja nie jest prawomocna, każdemu z ukaranych przysługuje odwołanie do sądu.

Maksymalne kary, jakie UOKiK może nałożyć za udział w zakazanym porozumieniu, wynoszą 10 proc. rocznego obrotu dla firmy i 2 mln zł dla menedżerów. Kto chce liczyć na niższe sankcje, może skorzystać z programu łagodzenia kar (leniency), pod warunkiem współpracy z urzędem i dostarczenia dowodów. Kontakt pod numerem 22 55 60 555.

Równolegle toczą się postępowania wyjaśniające wobec trzech dużych przetwórców: Austria Juice Poland, Döhler i Rauch Polska, a także wobec Przetwórstwa Owoców i Warzyw Anna Wagnerowska, Makofrost (oba z Opola Lubelskiego) oraz Frutica z Lewiczyna. UOKiK sprawdza, czy do zmów cenowych mogło dochodzić również na wyższych szczeblach obrotu.

Rolnicy, którzy ponieśli straty przez trzy sezony zaniżonych cen skupu, mogą złożyć pozew cywilny przeciwko każdemu z ukaranych podmiotów. Podstawą jest ustawa o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, która obowiązuje od 2017 roku. Prezes UOKiK zapowiedział monitoring rynku również podczas tegorocznego sezonu zbiorów.