Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi razem z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej uruchomiło pilotaż „Od lokalnego producenta do żłobka", przeznaczając na ten cel 2,8 mln zł z Funduszu Pracy. Program ma skrócić drogę świeżych warzyw, owoców i nabiału od lokalnych gospodarstw do talerzy dzieci w żłobkach i klubach dziecięcych.

Projekt wpisuje się w szerszy program MRPiPS „Akademia Wsparcia", realizowany w latach 2024–2026 jako krajowy system wspierania opieki wczesnodziecięcej. Dla rolników oznacza to coś konkretnego: szansę na stabilnego odbiorcę z długoterminową umową, bez pośredników i bez uzależnienia od wahań cen skupu.

Jadłospisy budowane w ramach pilotażu mają opierać się na co najmniej 70 proc. produktów lokalnych z krótkich łańcuchów dostaw. Osobny wymóg dotyczy warzyw i owoców: co najmniej 90 proc. z nich ma być świeżych, nieprzetworzonych. Do tego certyfikowana żywność ekologiczna jako składnik menu. Organizacje realizujące projekty będą zawierać długoterminowe umowy z lokalnymi producentami rolno-spożywczymi, co dla małych gospodarstw ekologicznych i warzywniczych może być jednym z niewielu pewnych kanałów zbytu.

Minister rolnictwa Stefan Krajewski podkreślił, że zależy mu na tym, by produkty wysokiej jakości i ekologiczne trafiały do miejsc żywienia zbiorowego. Wiceministra Małgorzata Gromadzka dodała, że pilotaż ma wypracować rozwiązania możliwe do zastosowania w całym kraju, jeśli model się sprawdzi.

Jak wygląda struktura projektu

Każdy projekt finansowany z puli 2,8 mln zł musi objąć co najmniej trzy instytucje opieki nad dziećmi do lat 3, w tym przynajmniej jedną publiczną i jedną niepubliczną, działające na terenie minimum trzech różnych gmin. W ramach programu powstanie co najmniej 40 tygodniowych jadłospisów zgodnych z obowiązującymi normami żywieniowymi.

Minister właściwy do spraw rodziny będzie mógł wybrać maksymalnie trzy oferty do realizacji. Dofinansowanie może pokryć 100 proc. kosztów projektu. O środki mogą ubiegać się organizacje pozarządowe oraz inne podmioty wskazane w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, pod warunkiem że mają udokumentowane doświadczenie w żywieniu zbiorowym dzieci, zdrowiu publicznym lub opiece nad dziećmi do lat 3, a także doświadczenie w projektach finansowanych ze środków publicznych.

Program zakłada też działania edukacyjne: warsztaty dla rodziców i personelu żłobków dotyczące żywienia dzieci i organizacji żywienia zbiorowego.

Potencjał dla małych producentów

W wielu gminach producenci warzyw, owoców, nabiału czy pieczywa działają kilka kilometrów od żłobka. To potencjał, który dotąd rzadko był formalnie zagospodarowany, bo żłobki nie miały ani procedur, ani wzorców umów dla takich dostaw. Pilotaż ma wypracować właśnie te narzędzia.

Dla rolników prowadzących produkcję ekologiczną lub warzywniczą na mniejszą skalę długoterminowa umowa z instytucją publiczną to inny rodzaj kontraktu niż sprzedaż do sieci handlowych czy na targowisku. Stabilność odbioru i z góry znane wymagania jakościowe mogą ułatwić planowanie produkcji, szczególnie w gospodarstwach, które dopiero budują rynek zbytu poza bezpośrednią sprzedażą.

Szczegółowe informacje o naborze wniosków dostępne są na stronie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Czy wypracowany model trafi do żłobków w całym kraju, zależy od wyników pilotażu i tego, jak organizacje realizujące projekty poradzą sobie z logistyką dostaw od lokalnych producentów.